پایان‌نامه ارشد صنایع: مدل یکپارچه زنجیره تامین چندسطحی با رویکرد رقابتی و بازاریابی (فایل Word)

فصل اول: کلیات تحقیق

1. 1. مقدمه

سرعت بالای طراحی، تولید و توزیع محصولات و اجبار به کارایی بالا در تولید و کاهش هزینه‏ها در بازارهای رقابتی امروزی، سازمان‏ها را مجبور به یافتن راه‏های جدیدی برای تجارت کرده است. در رقابت‏های جهانی موجود در عصر حاضر، باید محصولات متنوع را با توجه به درخواست مشتری، در دسترس وی قرار داد. خواست مشتری بر کیفیت بالا و خدمت رسانی سریع، موجب افزایش فشارهایی شده است که قبلا وجود نداشته است، در نتیجه شرکت‏ها بیش از این نمی‏توانند به تنهایی از عهده تمامی کارها برآیند.

در چنین شرایطی سازمان‏ها دریافته‏اند که برای حفظ بقای خود و حضور در صحنه‏ی رقابت، باید در مدیریت سازمان‏هایی که ورودی‏های سازمان را تامین می‏کنند و همچنین مدیریت سازمان‏هایی که علاقمند به تحویل و ارائه خدمات پس از فروش محصول به مشتری می‏باشند، مشارکت نمایند. چنین دیدگاهی باعث به وجود آمدن زنجیره تامین[1] گردیده است. تغییرات سریع در محیط تجارت و افزایش پیچیدگی در روابط میان اعضای گوناگون یک کسب و کار و رقبای آن، ایجاد زنجیره تامین را برای تحقق سود و افزایش کارایی ضروری کرده است.

امروزه مديريت زنجيره تامين به عنوان يكي از مباني زيرساختي پياده سازي كسب و كار در دنيا مطرح شده است. يكي از عمده فعاليت هاي مديريت زنجيره تامين، مديريت لجستيك مي باشد كه اين بخش كليه فعاليت هاي فيزيكي از مرحله تهيه ماده خام تا محصول نهايي شامل فعاليتهای حمل ونقل، انبارداري، زمان بندي توليد و ... را شامل مي شود، بخش نسبتاً بزرگي از فعاليت هاي زنجيره تامين را به خود اختصاص مي دهد. در تحقیق حاضر به ارائه و حل مدل ریاضی زنجیره تامین با در نظر گرفتن رقبا پرداخته شده است. در این فصل از تحقیق، کلیات تحقیق شامل بیان مسئله، ضرورت انجام تحقیق، اهداف و سئوالات تحقیق و ... ارائه شده است.

1. 2. بیان مسئله

در سال­های اخیرجهانی شدن فعالیت­های اقتصادی در کنار رشد سریع توسعه­ی فناوری اطلاعات، منجر به کوتاه­تر شدن چرخه­ی عمر محصولات، کوچک تر شدن ظرفیت حمل  ونقل و رفتارهای بسیار پویا و متغیر مشتریان از لحاظ سلیقه­ها و خواسته­ها شده است. طراحی شبکه­ی زنجیره تامین، یکی از تصمیمات استراتژیک در زنجیره­ی تامین است که تاثیر فراوانی بر هزینه­ها و سطح رضایت­مندی مشتریان دارد.  در عصر کنونی تجارت که چرخه­ی عمر محصولات کوتاه و کوتاه­تر می­شود، سیاست­های برگرداندن محصول با زمان­های پاسخگویی سریع و خدمات مشتری تعریف شده  تاکید بیشتری بر مدیریت بازگشت، تغییر شکل و ذخیره­ی دوباره­ی کالاهای تمام شده وجود دارد. سودی که این شرکت­ها از احیای محصول خود به دلیل نیاز کمتر به مواد دست اول، کاهش مصرف انرژی و فضای لازم به دست اوردند، اهمیت زنجیره تامین را دوچندان می­کند(سیداصفهانی و همکاران، 2011).

زنجیره تامین شامل همه  اعضایی است که در تهیه محصول برای مشتریان شرکت دارند. هر عضو زنجیره تامین، نقشی منحصر به فرد در تهیه محصول برای مشتری ایفا می کنند مانند تامین مواد اولیه، ساخت، توزیع و خرده فروشی. جریان پیوسته مواد در زنجیره تامین مسئله ای حیاتی به حساب می آید که با یکپارچگی و ادغام اعضا حاصل می شود.  در مدیریت زنجیره تامین، بزرگترین مسئله مدیریت اعضاي مجزا اما وابسته یک زنجیره می­باشد. براي دستیابی به یک زنجیره تامین کارا باید اعضاي زنجیره به صورت یک کل واحد و منسجم رفتار کنند. اما در واقعیت اغلب با زنجیره­هاي تامین غیرمتمرکز روبرو هستیم که در آنها هر یک از اعضاء در راستاي بهینه­سازي اهداف خود که با اهداف دیگر اعضاء در تعارض هستند، تصمیماتی اتخاذ می­کند. از مهمترین مباحثی که در زنجیره تامین مورد توجه قرار میگیرد، هماهنگ­سازي و تلاش در جهت یکپارچه کـردن عملیـات ایـن  واحدهاي مستقل به منظور دستیابی به بیشترین سود ممکـن از کل زنجیره است. در نتیجه یک نکته کلیدي در بحـث مـدیریت زنجیره تامین توسعه مکانیزم­هایی است که اهداف اجزاء مستقل را همتراز و بین فعالیتها و تصمیم­گیريهاي آنها تعامل ایجاد کند تا عملکرد کل سیستم بهینه شود(سارما[2] و همکاران، 2006). بنابراین، توجه به مسئله برنامه­ریزی جهت ایجاد هماهنگی در زنجیره تامین، اهمیت زیادی داشته و در راستای افزایش سود کل زنجیره می­باشد.

هدف اصلی هر زنجیره تأمین بیشینه کردن ارزش کل آنچه تولید شده است. عمدتاً هدف مدل های مدیریت زنجیره تأمین و كنترل موجودی توسعه يافته بر این اساس استوار است که بازده عملیاتی را درک کنند و هزینه های پیش بینی شده زنجيره را به حداقل ممكن برسانند، در حالی که درآمدها ثابت و همیشگی فرض شده و مقدار آنها برای تصمیم گیرندگان طرح مشخص است. با این حال این امکان نيز وجود دارد که فرآیند تقاضا از طریق قیمت های غالب کنترل گردد. استراتژی تولید/گردش موجودی میزان عرضه هر سیستمی را کنترل می کند، در حالی که سیاست های قیمت گذاری میزان تقاضای یک سیستم را کنترل می کند. در واقع سیاست های مشخص کردن قیمت و موجودی، مکمل یکدیگرند و میزان ریسک عدم تطابق عرضه و تقاضا را کاهش و سودآوری را افزایش می دهند (ژانگ^[3]، 2013). از سويي هر چه بازار رقابتی تر شود، مدیریت سفارشات مشتری اهمیت بیشتری می یابد. مسئولیت مدیریت سفارش، مدیریت کردن و کنترل سفارشات مشتری در کل سیکل عمر سفارش یعنی از ابتدای درخواست مشتری تا تحویل یک سفارش است. مدیریت سفارش، مسئول ایجاد یک تعهد اولیه در سفارش درگیر است. همراه با فروش، مدیریت سفارش، سیاست های مشخص تخصیص و تخصیص موجهی از عرضه تولید به مشتريان را تعریف می کند. چنانچه وضعیت عرضه، ظرفیت و یا تقاضا تغییر یابد، سفارشات نیز باید به منظور دستیابی به یک تعهد موجه جدید، مجدداً زمان بندی شوند.  طي سال های اخیر، مدیریت درآمد در بسیاری از صنایع همچون صنایع خطوط هوایی، هتل داری، صنایع خرده فروشی قابل ملاحظه است. اکثر سازمان ها به این نتیجه رسیده اند که کنترل حساب های موجودی و مدیریت بهتر درآمدها، می تواند به سوددهی بیشتر منجر گردد. در واقع اين قبيل سازمان ها سرمایه و زمان خود را صرف بهینه کردن سیاست های موجودی و قیمت گذاری می کنند. از فاکتورهای اساسی جهت سودآوری سطوح مختلف یک زنجیره تأمین، استراتژی تولید یا سفارش دهی و قیمت گذاری آنهاست. مدل های قیمت گذاری در حوزه مدیریت درآمد غالباً بر اساس محصولات فصلی یا محصولاتي با دوره عمر محدود توسعه یافته اند. از مفروضات اصلی این مدل ها، افق فروش محدود، تقاضای وابسته به قیمت و نیز شرط عدم بازپرسازی ظرفیت را می توان نام برد (پیری و مدرس يزدي، 1389).

بخش ها و سطوح مختلف زنجیره ی تامین به خاطر ساز و کار و روابط حاکم بر آن ها دارای اهداف متفاوت و در برخی موارد متضاد می باشند. به عنوان نمونه در یک زنجیره تامین فروشنده – خریدار، به دلیل پویایی تقاضا در بازار، خریدار ترجیح می دهد اندازه ی سفارش های متفاوتی از فروشنده داشته باشد تا هزینه ی نگهداری کمتری بپردازد. با توجه به این موضوع، لازم است تا بحث تعارض های بین سطوح مختلف زنجیره ی تامین در مدل سازی مسئله در نظر گرفته شود تا بدین وسیله رقابت ها و تعارضاتی که در جهان واقع وجود دارد در مدل سازی مسئله در نظر گرفته شود. به همین دلیل در این تحقیق به دنبال ارائه ی مدلی برای هماهنگی در زنجیره ی تامین رقابتی با بهره گیری از رویکرد نظریه ی بازی ها در شرایط وجود و عدم وجود همکاری می باشیم. مسئله ی مورد بررسی در تحقیق از دو سطح تشکیل می شود. سطح اول تولید کننده می باشد که محصولاتی را تولید می نماید. سطح دوم نیز خرده فروش می باشد که متقاضی کالاهای تولیدکننده می باشد. خرده فروش با مشتری در ارتباط است و قیمت فروش به مشتری نهایی در این سطح تعیین می گردد. در این سطح میزان تقاضای محصول از جانب مشتری نهایی به قیمت وابسته است.

در تحقیق حاضر به ارائه مدل یکپارچه زنجیره تامین چندسطحی با در نظر گرفتن رقبا پرداخته شده که در این راستا یک مدل ریاضی با در نظر گرفتن رقابت بین خرده فروشان با ابزار بازاریابی در شرایط فازی ارائه شده است که دارای دو هدف می­باشد. همچنین جهت حل مدل از الگوریتم انبوه ذرات چندهدفه استفاده گردیده است.